107. ROCZNICA WYBUCHU POWSTANIA WIELKOPOLSKIEGO

27 grudnia, wspominamy zwycięski zryw z lat 1918–1919, w który zaangażowało się blisko 100 tysięcy Polaków. Jego efekt był jednoznaczny – powrót Wielkopolski do Rzeczypospolitej Polskiej. To wydarzenie stało się symbolem zwycięstwa, jedności i ogromnej determinacji w odbudowywaniu swojej tożsamości. Jako naród polski, chcieliśmy odzyskać swoje państwo i o nie zawalczyliśmy. Powstanie wielkopolskie – powstanie polskich mieszkańców Prowincji Poznańskiej przeciwko niemieckiej Republice Weimarskiej, toczące się na przełomie lat 1918–1919. Polacy domagali się powrotu ziem pozostających pod zaborem pruskim w obrębie Prowincji Poznańskiej do Polski, umacniającej już w tym czasie niepodległość.
Powstanie wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 w Poznaniu, w czasie wizyty powracającego do Polski Ignacego Jana Paderewskiego, który w drodze do Warszawy przybył 26 grudnia do Poznania, owacyjnie witany. Tego samego dnia Paderewski wygłosił przemówienie do swoich rodaków licznie zgromadzonych przed słynnym hotelem Bazar. Nazajutrz, 27 grudnia, swoją paradę wojskową na Świętym Marcinie urządzili Niemcy – zrywano polskie i koalicyjne flagi, napadano na polskie instytucje – doszło do zamieszek, w wyniku których wywiązała się walka, podjęta następnie przez oddziały kierowane przez Polską Organizację Wojskową Zaboru Pruskiego. Szacuje się, że w bitwie o Ławicę (1919) zdobyto największy łup wojenny w dziejach polskiego oręża (sprzęt lotniczy o wartości 160–200 milionów marek, w tym ponad 300 samolotów).
Powstanie Wielkopolskie trwało niespełna dwa miesiące. Za dzień jego zakończenia uznaje się 16 lutego 1919, kiedy Niemcy oraz państwa Ententy podpisały rozejm w Trewirze, zobowiązujący stronę niemiecką do zaprzestania działań zaczepnych wobec Polaków i wyznaczający linię demarkacyjną. Ostatecznie przynależność Wielkopolski do odrodzonej Polski została potwierdzona 28 czerwca 1919 roku w traktacie wersalskim.

Od 2021 roku, decyzją Sejmu RP, dzień rozpoczęcia Powstania ma rangę święta państwowego – ustanowionego jednogłośnie „w hołdzie bohaterom narodowego zrywu z lat 1918–1919, którzy wyzwolili Wielkopolskę spod panowania niemieckiego i przyłączyli ją do odrodzonej Polski”.

https://pw.ipn.gov.pl/pwi/dokumenty/audycje-radiowe/11344,Kto-im-kazal-czyli-czy-Wielkopolanie-sami-z-siebie-potrafia-chwycic-za-bron.html

https://www.youtube.com/watch?v=ap0DwnL_vDk

https://www.youtube.com/watch?v=eYXbfb_n1YM

Beata Orczyk