Warsztaty edukacyjne z IPN we Wrocławiu

30 października 2026 uczniowie naszej szkoły z kl. 6b,7b i 8b wzięli aktywny udział w warsztatach edukacyjnych „ŚLEDZTWO KATYŃSKIE” związanych z 86.rocznicą Zbrodni Katyńskiej oraz „KTO ZŁAMAŁ SZYFR ENIGMY? POLACY!”, które poprowadził Pan Jacek Wojciechowski z wrocławskiego Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN. Pan Jacek Wojciechowski, edukator z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN we Wrocławiu, realizuje w szkołach różnorodną i bardzo ciekawą tematykę historyczną dostosowaną do wieku odbiorców.

Podczas zajęć uczniowie najpierw wysłuchali wykładu prowadzącego spotkanie połączonego z prezentacją multimedialną dotyczącą najważniejszych faktów o Zbrodni Katyńskiej. Warto zauważyć, że nasi uczniowie z wielkim zainteresowaniem słuchali wykładu i aktywnie włączali się w jego przebieg, poprawnie odpowiadając na zadawane pytania.

Po wykładzie, prowadzący przystąpił do realizacji głównego punktu programu, czyli warsztatów edukacyjnych. Warsztaty pozwoliły uczestnikom wcielić się w rolę historycznych detektywów i podjąć dochodzenie w sprawie ustalenia tożsamości ofiar Zbrodni Katyńskiej. Uczniowie rozwiązywali zagadki na podstawie oryginalnych dokumentów oraz replik przedmiotów wydobytych z dołów śmierci, co pozwoliło na poznanie historycznych realiów, ustalenie tożsamości ofiar (np. zamordowanych policjantów i wojskowych), analizę pracy śledczych IPN i Muzeum Katyńskiego. Zajęcia miały na celu nie tylko przybliżenie okoliczności tej zbrodni, ale również upamiętnienie ofiar oraz zapoznanie uczniów ze specyfiką samej pracy historyka.

Kluczowym elementem warsztatów były przedmioty wydobyte z tzw. dołów śmierci, których oryginały znajdują się w zbiorach Muzeum Katyńskiego. Choć właściciele wielu z nich pozostają nieznani, przedmioty te są niemymi świadkami tragicznych wydarzeń, jakie miały miejsce podczas sowieckiego ludobójstwa na polskich obywatelach w latach II wojny światowej.

Program „Śledztwa katyńskiego" rozwija umiejętności analizy historycznej, kojarzenia faktów, stawiania hipotez i wyciągania wniosków. Może być równocześnie cennym uzupełnieniem wiedzy osób już zainteresowanych tematyką katyńską, m.in. poprzez poznawanie detali wyposażenia wojskowego czy odznaczeń polskich oficerów II Rzeczypospolitej. Równocześnie warsztaty mogą zachęcić uczniów do pogłębienia swojej wiedzy na temat historii Katynia.

5 marca 1940 r. Biuro Polityczne KC WKP(b) zdecydowało o likwidacji polskich jeńców wojennych bez przedstawiania im zarzutów, decyzji o zakończeniu śledztwa ani aktu oskarżenia. Już 3 kwietnia 1940 roku rozpoczęła się likwidacja obozu w Kozielsku. Wszystkich zgromadzonych w nim jeńców zabito w katyńskim lesie. Przez kolejne sześć tygodni kolejni polscy oficerowie byli wywożeni z obozów i rozstrzeliwani: żołnierze ze Starobielska – w Charkowie, a policjanci z Ostaszkowa – w Kalininie. Kolejnych mordów NKWD dokonało w Chersoniu, Charkowie, Kijowie i Mińsku.

13 kwietnia 1943 r. w Berlinie ujawniono informację o znalezieniu w Katyniu masowych grobów polskich oficerów zamordowanych przez sowieckie NKWD. Jednak prawda o sprawcach ludobójstwa na obywatelach II Rzeczypospolitej została oficjalnie potwierdzona dopiero po 50 latach.

14 listopada 2007 r. Sejm RP ustanowił 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.

Enigma była jedną z największych zagadek II wojny światowej. Niemiecka maszyna szyfrująca stanowiła dla państw koalicji alianckiej nie lada wyzwanie. Złamanie szyfru umożliwiło im regularne odczytywanie meldunków niemieckiej armii, dając wywiadowi bezcenne narzędzie pozyskiwania informacji. Za sukcesem stał wysiłek wielonarodowej grupy kryptologów. Wybitni eksperci – inżynierowie, matematycy, wojskowi – stali się cichymi bohaterami, którzy wpłynęli na losy konfliktu zza jego kulis. Szczególnie niedocenieni, mimo ogromnego wkładu w proces łamania kodu, są polscy kryptolodzy z Marianem Rejewskim na czele. To im należy przypisać zasługi za odczytanie pierwszych niemieckich meldunków oraz wymyślenie sposobu łamania kodu. Po wojnie przez lata trwała dyskusja dotycząca osiągnięć polskich, francuskich i brytyjskich matematyków. Enigma była wspólnym projektem, pod który fundamenty położyli przede wszystkim Polacy. Bez ich zaangażowania i pierwszych sukcesów prace Brytyjczyka Alana Turinga nie miałyby szans powodzenia.

Dziękuję wszystkim uczennicom i uczniom za tak aktywny udział oraz zaangażowanie w odkrywaniu historii jednej z najtragiczniejszych kart z dziejów Polski oraz działalności polskich kryptologów, którzy zmienili bieg II wojny światowej.

Z niecierpliwością czekamy na kolejne spotkanie i jakże ciekawe oraz inspirujące zajęcia z Panem Jackiem Wojciechowskim.

Beata Orczyk