BYŁ 8 MAJA 1945 ROKU

Był 8 maja 1945 roku, tuż po godzinie 23, gdy w Berlinie podpisany został ostateczny akt bezwarunkowej kapitulacji nazistowskich Niemiec. W Europie dobiegała właśnie końca II wojna światowa – najkrwawszy konflikt zbrojny w historii ludzkości, wywołany przez niemiecką Trzecią Rzeszę oraz stalinowski Związek Sowiecki. Zmieniły się granice kilku państw, a w Europie Środkowo-Wschodniej rozpoczęła się bezprecedensowa wędrówka ludów. Nasza ojczyzna w tej historycznej chwili znajdowała się w szczególnej sytuacji, bo choć Polska była w obozie zwycięzców, straciła połowę swojego przedwojennego terytorium, a mieszkający tam Polacy w większości zostali stamtąd wysiedleni.  

Z kolei nasz Bolesławiec, do niedawna znany jako Bunzlau, w chwili zakończenia wojny leżał w gruzach – podobnie jak wiele innych miast i wiosek w całej Europie. Dwie trzecie jego przedwojennej zabudowy było mniej lub bardziej zniszczone. Pełnię władzy miała tu sowiecka komendantura wojenna, aprowizacja była dramatycznie słaba, a miastu groził wybuch epidemii. W takich warunkach kilkanaście godzin po zakończeniu wojny przybyli tutaj pierwsi polscy urzędnicy, na czele z Michałem Czarnotą-Bojarskim – i od tej chwili zaczyna się historia nowego, polskiego Bolesławca.  

8 maja 2026 roku na placu przed szkołą wszyscy uczniowie, nauczyciele i pracownicy szkoły uczcili 79. rocznicę zakończenia II wojny światowej i Narodowy Dzień Zwycięstwa. Święto to zostało ustanowione w 2015 r. dla upamiętnienia zwycięstwa nad hitlerowskimi Niemcami. 

Dyrektor szkoły przypominała, że kwiecień jest w Polsce obchodzony jako Miesiąc Pamięci Narodowej. Czas ten poświęcony jest hołdowi ofiarom II wojny światowej, zbrodni nazistowskich oraz upamiętnieniu walk o wolność.

W nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 roku rozpoczęła się druga - z czterech - masowa deportacja ludności polskiej w głąb Związku Sowieckiego. Objęła rodziny jeńców wojennych z trzech obozów specjalnych - Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa, a także bliskich więźniów politycznych osadzonych w więzieniach zachodniej Ukrainy i Białorusi. Deportowano też rodziny wojskowych zbiegłych za granicę. Według danych NKWD, w trakcie drugiej deportacji Polaków zesłano około 61 tysięcy osób, głównie do Kazachstanu.

13 kwietnia 1940 roku przypada 86. rocznica Zbrodni Katyńskiej. W okresie od kwietnia do maja 1940 roku - Sowieci zamordowali blisko 22 tysiące Polaków wziętych do niewoli po agresji ZSRR na Polskę, we wrześniu 1939 roku. Była to zbrodnia katyńska. Strzałem w tył głowy NKWD wymordowało 14 tysięcy 700 jeńców z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku, oraz 7,3 tysiąca więzionych cywilów.

19 kwietnia 1943 roku wybuchło powstanie w getcie warszawskim roku i było największym zbrojnym zrywem Żydów podczas II wojny światowej oraz pierwszym powstaniem wielkomiejskim w okupowanej Europie. Zorganizowany przez Żydowską Organizację Bojową (ŻOB) i Żydowski Związek Wojskowy (ŻZW) opór trwał niespełna miesiąc, do 16 maja 1943 r., stanowiąc desperacką walkę o godność wobec masowej eksterminacji.

10 kwietnia 2010 roku doszło do katastrofy samolotu z delegacją polską na uroczystości związane z obchodami 70. rocznicy zbrodni katyńskiej. Zginęło w niej 96 osób, wśród nich: prezydent RP Lech Kaczyński z małżonką Marią Kaczyńską, ostatni prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski, wicemarszałkowie Sejmu i Senatu, 18 parlamentarzystów, dowódcy wszystkich rodzajów Sił Zbrojnych RP, funkcjonariusze Biura Ochrony Rządu, pracownicy Kancelarii Prezydenta, szefowie instytucji państwowych, duchowni, przedstawiciele ministerstw, organizacji kombatanckich i społecznych, oraz osoby towarzyszące i załoga samolotu.

Na placu przed szkołą są posadzone dwa dęby upamiętniające ofiary katastrofy smoleńskiej i Franciszka Zadrogę aspiranta Policji Państwowej zamordowanego strzałem w tył głowy w Twerze, ojca Bolesławianki Pani Heleny Kowal.

Dariusz Gołębiewski